Hatay Valisi Mustafa Masatlı, Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamındaki üst düzey politika diyaloğunda yerel koordinasyon mekanizmasının güçlendirilmesi çağrısı yaptı. AFAD ile UNDRR koordinasyonunda COP31 Mavi Bölge Türkiye Pavilyonu'nda yapılan programda Masatlı, Hatay'ın yeniden yapılanma sürecini örnek olarak sundu.
Program, "İklime Dirençli Kentler İçin Yönetişim Yaklaşımlarının Güçlendirilmesine Yönelik Üst Düzey Politika Diyaloğu" başlığını taşıdı. Masatlı, kurumların karar, yatırım ve uygulama takvimlerini birlikte yönetmesi gerektiğini söyledi. Yetkisi ve kaynaklara erişimi açıkça tanımlanmış, sahada sonuç üreten bir yapıyı gerekli gördü.
Hatay'da en büyük güçlük ihtiyaçların aynı anda doğması
Masatlı'ya göre Hatay'da karşılaşılan temel zorluk, bütün ihtiyaçların eş zamanlı ortaya çıkmasıydı. Barınma, sağlık, eğitim, ulaşım, altyapı ve ticaret çalışmalarının birbirine bağlı ilerlediğini belirten vali, bir kurumun yatırımı diğerinin hazırlığını beklediğinde hizmetin vatandaşa ulaşmasının gecikdiğini kaydetti.
Hatay Valiliği koordinasyonunda merkezi idarenin imkânları, yerel yönetimlerin görevleri, özel sektörün üretim kapasitesi ve sivil toplum kuruluşlarının katkıları sahadaki önceliklere göre bir araya getirildi. Masatlı, bu yaklaşımın Afette Hatay Modeli'nin temelini oluşturduğunu söyledi. Modelin adımları ihtiyacı yerinde tespit etmek, uygun çözümü geliştirmek, kurumları ortak amaca yöneltmek ve kararların sonucunu insanın hayatında izlemek olarak sıralandı.
Mikro bölgeleme ve yapılaşma kararları
Hatay genelindeki mikro bölgeleme çalışmaları yer seçimi ve yapılaşma kararlarına yön verdi. Yerleşim planlarında taşkın riski, ulaşım ve hizmetlere erişim birlikte değerlendirildi. Zemin koşullarına göre fore kazık, donatılı fore kazık ve jet grout uygulamaları yapıldı. Yatay mimari öncelendi; yeni yapılarda perde beton ve tünel kalıp sistemleri kullanıldı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı desteğiyle Hatay'da 196 binden fazla bağımsız bölüm yeniden inşa edildi. Yeni yerleşimler eğitim, sağlık, sosyal hizmetler, spor ve ticaret alanlarıyla birlikte ele alındı.
Ulaşım ve lojistikte alternatif güzergâhlar planlandı, lojistik depoların kapasitesi artırıldı, AFAD'ın imkânları güçlendirildi. Böylece yardımın ulaştırılması, tahliye ve tedarikin sürekliliği için kapasite geliştirildi. İçme suyu, atık su, kanalizasyon ve taşkın koruma çalışmaları farklı afet ve çevre risklerini birlikte gözeten bir anlayışla yürütüldü.
Sosyal ve ekonomik iyileşme
Masatlı, dirençliliği ailenin geçimini sürdürebilmesi, çocuğun gelişebilmesi, engelli bireyin hayata katılabilmesi ve üreticinin yeniden üretebilmesi üzerinden ele aldıklarını belirtti. Psikososyal destek hizmetleri, Yüreğimizdeki Işık Projesi, Engelli Sosyal Girişimcilik Merkezi ve kadın kooperatiflerine yönelik çalışmalar bu kapsamda yürütüldü. Tarihî ve kültürel mirasın korunmasını da aynı bütünün parçası olarak değerlendirdi.
Uygulamaların hızlandırılmasına ilişkin değerlendirmesinde Masatlı, afet yönetiminin kitaplardaki gibi işlemediğini, değişen saha ihtiyaçlarına cevap verebilmek için hızlı ve isabetli karar alabilen bir yönetim iradesinin gerektiğini söyledi. Yerel koordinasyonun işlemesinde devletin iradesinin ve yönetimin kararlılığının belirleyici olduğunu ifade etti.
Masatlı'nın sıraladığı gereklilikler arasında ihtiyaç ve sorunların hızla yerinde tespiti, yönetimin fiziksel ve psikolojik dayanıklılığı, idari öngörü, karar alma kabiliyeti ve ekibi ortak amaç etrafında tutabilme becerisi yer aldı. Vali, güçlendirilmesi gereken alanın bütünlüğü kuracak ve sonuç alacak yönetim ve yönetici kapasitesi olduğunu belirtti.